اسناد محرمانه دادگاه: اوپن‌ای‌سی و مایکروسافت از آغاز «حلقه مرگ» وب آگاه بودند

خلاء هوشمند: اوپن‌ای‌سی و مایکروسافت در دادگاه نیویورک تایمز

اخیراً اسناد دادگاهی که در پرونده حقوقی نیویورک تایمز (The New York Times) علیه شرکت‌های اوپن‌ای‌سی (OpenAI) و مایکروسافت (Microsoft) فاش شده‌اند، تصاویر نگران‌کننده‌ای از آگاهی داخلی این غول‌های فناوری درباره عواقب استراتژی‌های داده‌محور خود نمایش می‌دهند. بر اساس این مدارک، مدیران ارشد این شرکت‌ها از همان روزهای نخست می‌دانستند که در حال پیمودن مسیری هستند که می‌تواند بنیان‌های اقتصاد رسانه و صنعت publishing را نابود کند، اما همچنان به پیشروی ادامه دادند.

این اسناد که برای نخستین بار در تاریخ ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۶ توسط نشریه The Verge منتشر شد، حاوی نقل‌قول‌های مستقیم از مقامات مایکروسافت، اوپن‌ای‌سی و حتی ساتیا نادلا (Satya Nadella)، مدیرعامل مایکروسافت است. بخش قابل‌توجهی از این اسناد به اظهارات برنت خت (Brent Hecht)، مدیر دپارتمان علوم کاربردی مایکروسافت اختصاص دارد که یکی از صریح‌ترین انتقادات داخلی را درباره استراتژی‌های جمع‌آوری داده بیان کرده است.

برگ‌های بازی: «بزرگ‌ترین دزدی تاریخ بشریت»

یکی از تکان‌دهنده‌ترین یافته‌های اسناد دادگاهی، اعترافات داخلی مایکروسافت درباره ماهیت فعالیت‌های خود است. برنت خت، که به عنوان مدیر علوم کاربردی در تیم هوش مصنوعی مایکروسافت فعالیت می‌کند، در مستنداتی که اکنون در بایگانی دادگاه نیویورک قرار دارد، صراحتاً جمع‌آوری گسترده داده‌ها توسط ChatGPT و Copilot را «بزرگ‌ترین دزدی نیروی کار در تاریخ بشریت» توصیف کرده است. او همچنین اعلام کرده که استدلال‌های حقوقی مایکروسافت مبنی بر «استفاده منصفانه» (Fair Use) «مسخره‌ترین شوخی با مفهوم عدالت و قانون» است.

• نقل قول مستقیم برنت خت: «جمع‌آوری داده‌ها توسط محصولات ما، فراتر از هر چارچوب اخلاقی یا قانونی، بزرگ‌ترین سوءاستفاده از زحمات خلاقانه نویسندگان و روزنامه‌نگاران در تاریخ صنعت رسانه است.»
• برداشت دادگاه: این اظهارات نشان می‌دهد که مقامات ارشد مایکروسافت از همان ابتدای راه، پیامدهای زیان‌بار استراتژی‌های خود را درک کرده بودند.
• واکنش مایکروسافت: سخنگوی شرکت، الکس هاورک (Alex Haurek)، اعلام کرد که «این نظرات بازتاب‌دهنده دیدگاه فردی یک کارمند است و نمی‌توان آن‌ها را به حساب ارزیابی حقوقی یا موضع رسمی شرکت گذاشت.»

حلقه مرگ (Doom Loop): اعتراف داخلی به خودکشی اقتصادی

شاید مهم‌ترین بخش اسناد دادگاهی، اعتراف ضمنی به پدیده‌ای باشد که در مستندات داخلی مایکروسافت با عنوان «حلقه مرگ» (Doom Loop) شناخته می‌شود. بر اساس گزارش‌های رسیده، یک سند داخلی شرکت با امضای مقامات ارشد هوش مصنوعی مایکروسافت، صراحتاً به این خطر اشاره کرده است: «استراتژی محتوایی ما حلقه‌ای مرگبار ایجاد کرده که همزمان عملکرد مدل‌های هوش مصنوعی و کل اکوسیستم وب را تهدید می‌کند.»

این سند که به طور مشخص به موضوع «Google Zero» (صفر شدن گوگل) پرداخته، هشدار می‌دهد که مدل‌های زبانی بزرگ (LLM) در حال جایگزینی موتورهای جستجو و منابع خبری هستند و این جایگزینی، به مرور زمان پایه‌های اقتصادی صنعت publishing را فرو می‌ریزد. به بیان ساده‌تر، شرکت‌هایی که امروزه از محتوای رسانه‌ها برای آموزش مدل‌های خود استفاده می‌کنند، در حال نابودی منبع تأمین داده‌های خود نیز هستند.

«ما سیستمی ایجاد کرده‌ایم که در آن LLMها نه‌تنها جایگزین جستجو، بلکه جایگزین خود منبع داده می‌شوند. این یک حلقه معیوب است که در نهایت منجر به اتrofication داده‌های آموزشی خواهد شد.»

نقدهای داخلی: «جایگزین نیروی کار انسان‌ها»

اسناد دادگاهی حاوی ابراز نگرانی‌های متعددی از سوی کارکنان و مدیران داخلی شرکت‌های بزرگ فناوری است. جک کلارک (Jack Clark)، سیاست‌گذار ارشد اوپن‌ای‌سی، در مستنداتی که به دادگاه ارائه شده، از خطر جایگزینی سیستم‌های هوش مصنوعی با نیروی کار خلاق انسانی هشدار داده است. او معتقد است که این فناوری در حال «ایجاد سیستم‌هایی است که نیروی کار انسان‌هایی را که فرهنگ جامعه را تعریف می‌کنند، نابود می‌سازند.»

نیک تورلی (Nick Turley)، رئیس ChatGPT در اوپن‌ای‌سی، نیز در همین راستا بیان داشته که «پس از دریافت پاسخ از چت‌بات ما، دیگر هیچ دلیل موجهی برای کلیک بر روی لینک منبع وجود ندارد.» این اظهارات نشان می‌دهد که حتی درون سازمان‌های فناوری نیز آگاهی از پیامدهای مخرب تجاری و اجتماعی استراتژی‌های فعلی وجود دارد.

پرداخت پولی (Paywall) یا عدم پرداخت؟

یکی از بحث‌برانگیزترین مباحث مطرح‌شده در اسناد دادگاهی، مسئله «دروازه‌های پرداختی» (Paywalls) است. در حالی که ساتیا نادلا در اظهاراتی رسمی اعلام کرده بود که «هر محتوایی که پشت دروازه پرداختی قرار دارد، باید با رعایت قوانین لایسنس‌گیری استفاده شود»، اسناد داخلی نشان می‌دهد که این وعده‌ها با عمل تفاوت بسیاری دارند.

یک نماینده اوپن‌ای‌سی در مستندات دادگاه اعتراف کرده که «هیچ تلاشی برای تشخیص یا حذف محتوای behind-paywall از داده‌های آموزشی انجام نشده است.» این اعتراف نشان می‌دهد که شرکت‌ها علی‌رغم اظهارات عمومی، عملاً از تمامی محتوای وب، بدون توجه به وضعیت پرداختی یا رایگان بودن آن، برای آموزش مدل‌های خود استفاده کرده‌اند.

حافظه مصنوعی: «تکرار وحشتناک اطلاعات سرقتی»

اسناد رسمی دادگاه نیویورک تایمز حاوی شواهد متعددی از توانایی مدل‌های زبانی در «حفظ و تکرار دقیق» (memorization and verbatim regurgitation) مطالب copyrighted است. کارکنان اوپن‌ای‌سی در مستنداتی به دادگاه توضیح داده‌اند که با وجود تلاش‌های ظاهری برای «جلوگیری از حفظ داده‌ها»، مدل GPT-4 توانسته مقادیر عظیمی از متن‌های کپی‌رایت‌دار را به صورت «رستگارانه» (insanely good) حفظ و بازتولید کند.

علاوه بر این، اسناد نمونه‌های متعددی از خروجی‌های طولانی ChatGPT را شامل می‌شود که به طور مستقیم از مقالات نیویورک تایمز، سنترال فلوریدا رکوردز، دنور پست، لایف‌هاکر و یوروگمر کپی شده‌اند. این الگوها نشان می‌دهند که هوش مصنوعی نه‌تنها در تحلیل و ترکیب اطلاعات موفق عمل می‌کند، بلکه در بازتولید دقیق محتوای حفاظت‌شده نیز قدرتی فراتر از انتظار نشان داده است.

عواقب: سقوط ترافیک ارجاعی تا ۶۰ درصد

یکی از هشداردهنده‌ترین آمارهای منتشرشده در اسناد دادگاهی، مربوط به افت شدید ترافیک ارجاعی (Referral Traffic) به سایت‌های خبری پس از ظهور سیستم‌های هوش مصنوعی مولد است. طبق برآوردهای کارشناسان رسانه و اقتصاد دیجیتال، سایت‌هایی مانند نیویورک تایمز، واشنگتن پست و فایننشال تایمز پس از معرفی Google AI Overviews و ChatGPT، کاهش ۶۰ تا ۷۰ درصدی در ترافیک ورودی از طریق جستجوهای ارگانیک را تجربه کرده‌اند.

این افت ترافیک، مستقیماً بر درآمدهای تبلیغاتی و اشتراک‌گیری این رسانه‌ها تأثیر گذاشته و به اعتقاد بسیاری از ناشران، آینده اقتصادی صنعت journalism را در خطر جدی قرار داده است. در همین حال، شرکت‌های فناوری با استناد به «منافع عمومی» و «دسترسی آزاد به اطلاعات»، از پذیرش مسئولیت مالی خودداری می‌کنند.

واکنش مایکروسافت: «آگاهی ولی پیشروی عمدی»

سخنگوی مایکروسافت در واکنش به انتشار این اسناد، تلاش کرده با جملات کلی از مسئولیت‌پذیری مستقیم پرهیز کند. الکس هاورک اعلام کرده است که «اظهارات ساتیا نادلا و موضع رسمی مایکروسافت در این پرونده کاملاً منسجم هستند و ایشان به اصول کلی و تغییرات در حال انجام در نحوه دسترسی و مصرف اطلاعات پرداخته‌اند. این مشاهدات نباید با نتیجه‌گیری‌های حقوقی دادگاه درباره نقض کپی‌رایت اشتباه گرفته شود.»

با این حال، تحلیلگران حقوقی و صنعت رسانه بر این باورند که اسناد جدید، الگوی واضحی از «آگاهی قبلی» (Prior Knowledge) و «پیشروی عمدی» (Willful Disregard) را نشان می‌دهد که می‌تواند در روند رسیدگی قضایی تأثیر تعیین‌کننده‌ای داشته باشد.

حلقه مرگ محقق شد: Google Zero واقعی است

نتیجه‌گیری نهایی از این اسناد، تأیید یک پدیده‌ای است که سال‌هاست در محافل تخصصی رسانه و فناوری مطرح است: «صفر شدن گوگل» (Google Zero). این مفهوم به وضعیتی اشاره دارد که کاربران به جای جستجو در موتورهای جستجو و مراجعه به منابع اولیه، مستقیماً پاسخ خود را از مدل‌های هوش مصنوعی دریافت می‌کنند. در چنین وضعیتی، نه‌تنها ترافیک به سایت‌های خبری کاهش می‌یابد، بلکه اعتماد کاربران به منابع مستقل نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد.

کارشناسان هشدار می‌دهند که اگر این روند ادامه یابد، صنعت publishing با بحران وجودی روبرو خواهد شد و در نهایت، خود شرکت‌های هوش مصنوعی نیز با کمبود داده‌های کیفی و متنوع مواجه خواهند شد. به عبارت دیگر، حلقه‌ای که امروزه به دلیل کوتاه‌مدت‌نگری اقتصادی ایجاد شده، می‌تواند در بلندمدت منجر به «گرسنگی اطلاعاتی» (Information Starvation) برای خود مدل‌های هوش مصنوعی شود.

پرسش‌های متداول

اسناد دادگاه نیویورک تایمز علیه اوپن‌ای‌سی و مایکروسافت چه نکات مهمی را فاش کرد؟

این اسناد نشان می‌دهد که مقامات ارشد این شرکت‌ها از ابتدا می‌دانستند استراتژی جمع‌آوری داده‌های آنان می‌تواند حلقه مرگباری برای صنعت نشر ایجاد کند. نقل‌قول‌های داخلی از جمله «بزرگ‌ترین دزدی تاریخ بشریت» و «مسخره‌ترین شوخی با مفهوم استفاده منصفانه» در این مدارک ثبت شده است.

مفهوم «حلقه مرگ» (Doom Loop) در اسناد دادگاه به چه معناست؟

حلقه مرگ به وضعیتی اشاره دارد که مدل‌های هوش مصنوعی نه‌تنها جایگزین جستجوی سنتی می‌شوند، بلکه خود منبع داده‌های آموزشی را نیز از بین می‌برند. این چرخه معیوب در نهایت منجر به کاهش کیفیت و تنوع داده‌های موجود برای آموزش نسل‌های بعدی هوش مصنوعی خواهد شد.

آیا مایکروسافت و اوپن‌ای‌سی از نتایج قانونی این پرونده نگران هستند؟

هر دو شرکت با انتشار بیانیه‌های حقوقی، تلاش کرده‌اند مسئولیت مستقیم را به گردن دیدگاه‌های فردی کارکنان بیندازند. اما تحلیلگران حقوقی معتقدند اسناد فاش‌شده الگوی واضحی از آگاهی قبلی و پیشروی عمدی را نشان می‌دهد که می‌تواند در روند رسیدگی قضایی تأثیرگذار باشد.

تأثیر Google Zero بر صنعت رسانه چگونه است؟

پدیده «صفر شدن گوگل» منجر به کاهش ۶۰ تا ۷۰ درصدی ترافیک ارجاعی به سایت‌های خبری شده است. این افت ترافیک مستقیماً بر درآمدهای تبلیغاتی و اشتراک‌گیری ناشران تأثیر گذاشته و آینده اقتصادی صنعت journalism را در خطر جدی قرار داده است.