جنگ داخلی شرکت‌های هوش مصنوعی: چرا مقررات‌گذاری هنوز به نتیجه نرسیده است؟
نبرد مقررات‌گذاری هوش مصنوعی: جنگ CEOs در برابر آینده‌ی صنعت
در آغاز همین هفته، به نظر می‌رسید که تمامی بازیگران بزرگ و مطرح صنعت هوش مصنوعی — حداقل به صورت ظاهری — در حمایت از مقررات‌گذاری این فناوری هم‌صدا شده‌اند. در آن آخر هفته بود که داریو آمودی، مدیرعامل شرکت آنتروپیک (Anthropic)، یک طرح سه‌مرحله‌ای برای کند کردن ریتم توسعه هوش مصنوعی ارائه داد. این طرح شامل استقرار ارزیاب‌های مستقل در آزمایشگاه‌ها، هماهنگی در سطح صنعت داخلی، و شکل‌گیری توافق‌نامه‌های بین‌المللی با کمک احتمالی دولت‌ها بود. در همان راستا، سام آلتمن از OpenAI، دمیس حسینی، بنیان‌گذار مشترک Google DeepMind و حتی ایلان ماسک از SpaceX نیز به صورت علنی به جنبه‌هایی از هر سه مورد این طرح اشاره کردند و با آن موافقت نمودند.
شرکت‌های آنتروپیک و OpenAI پیش از آن نیز با نشانه‌هایی محو به این موضوع اشاره کرده بودند که در حال کار روی یک چارچوب صنعتی مشترک هستند. به نظر می‌رسید که حمایت از مقررات‌گذاری، هم یک حرکت خوب در حوزه روابط عمومی (PR) بود و هم راهی برای مدیریت پیامدهای حادثه‌های امنیتی نگران‌کننده که روزبه‌روز گسترده‌تر می‌شدند.
موانع اصلی: تعارض منافع و سیاست‌مداری
- تعارض منافع میان شرکت‌های بزرگ: در حالی که Anthropic و OpenAI خود را حامی مقررات‌گذاری نشان می‌دادند، سایر بازیگران صنعت مقاومت جدی از خود نشان دادند. مارک زاکربرگ، مدیرعامل Meta، سریعاً و با قاطعیت در مقابل محدود کردن استقلال شرکت‌ها ایستاد و به سرعت موضع‌گیری کرد.
- شکست پیشنهاد ناظر مستقل: طبق گزارش وال‌استریت ژورنال که هفته پیش منتشر شد، زاکربرگ، ایلان ماسک و جنسن هوانگ، مدیرعامل Nvidia، پیشنهادهای مربوط به ایجاد یک نهاد نظارتی مستقل و صنعتی‌ممول را به طور کامل خنثی کردند. این نهاد نظارتی قرار بود شبیه به FINRA (Financial Industry Regulatory Authority) باشد؛ یک نهاد نظارتی خصوصی و غیرانتفاعی در صنعت مالی که سال‌هاست در آمریکا فعالیت می‌کند.
- حمایت OpenAI از نقش دولت: کریس لی‌ین، رئیس امور جهانی OpenAI، با وجود مخالفت‌های شدید، در گفت‌وگو با The Verge تأکید کرد: «مردم می‌خواهند بدانند که هوش مصنوعی با ایمنی توسعه می‌یابد. این امر با گام‌هایی که شرکت‌هایی مانند ما به تنهایی برمی‌دارند آغاز می‌شود، اما نقش دولت نیز بسیار مهم است. پنجره‌ی سیاست‌گذاری هوش مصنوعی باز است و حمایت دوحزبی در کنگره برای استانداردهای اجباری ایمنی ملی در سطح Frontier AI در حال رشد است. کنگره باید این Momentum را به یک چارچوب تقویت‌کننده‌ی ایمنی، پشتیبان نوآوری آمریکایی و حفظ رهبری ایالات متحده تبدیل کند.»
واکنش‌های پراکنده شرکت‌ها و سکوت‌های استراتژیک
آنتروپیک از اظهار نظر خودداری کرد، اما آمودی در مقاله‌ی خود نوشت که شرکتشان همواره «از مقررات‌گذاری سنجیده و دقیق هوش مصنوعی حمایت کرده است، حتی وقتی که این موضوع منجر به اتهامات هیپ، دومریسم (Doomerism) یا Regulatory Capture می‌شده است.»
سایر شرکت‌ها نیز واکنشی نشان ندادند: Safe Superintelligence Inc., SpaceX و Google پاسخ ندادند. Thinking Machines Lab نیز از بیان نظر خودداری کرد. متا اما به پستی در شبکه اجتماعی X اشاره کرد که در آن زاکربرگ نوشت: «هر آزمایشگاه مسئولیت و انگیزه‌ی لازم برای حرکت با سرعتی را دارد که برای آموزش ایمن مدل‌هایش ضروری است و توانایی اقدام مستقل را نیز داراست.»
موضع ترامپ: از هیجان‌زدگی تا «توطئه‌ی بیمار»
خط فکری زاکربرگ اکنون در ساحت سیاست‌های دولت ترامپ نیز دیده می‌شود. دونالد ترامپ هفته پیش با عنوان‌سازی خبری، ترس‌های اخیر درباره‌ی خطرات هوش مصنوعی را «دروغ بزرگ» (Hoax) خواند. او جنسن هوانگ را در حین سخنرانی روی سن کنفرانسی تماس گرفت و از طریق بلندگوی تلفن به جمعیت اعلام کرد که «ربات‌ها قرار نیست تصاحب کنند.» در همان روز، او در فضای مجازی نوشت که «تنها کنترل یا «ضابطه‌هایی» که هوش مصنوعی نیاز دارد، یک رئیس‌جمهور قوی و باهوش (IQ بالا!) است و آمریکا این ویژگی را به وفور دارد!» او همچنین اعلام کرد که دولت ترامپ هم‌اکنون با استفاده از «توانایی جنایی و نظارتی عظیم» خود بر این شرکت‌ها، جلوی رفتارهای بد یا بالقوه‌ی بد را گرفته است. او سپس به یک «توطئه‌ی بیمار» علیه هوش مصنوعی و مراکز داده‌ای اشاره کرد و نوشت: «هر که هوش مصنوعی را ببرد، همه چیز را خواهد برد.»
تحلیل‌گرها: تضاد منافع و تغییر موضع تاریخی
- تضاد تاریخی در موضع ترامپ: نیک ریس، دانشجوی دانشگاه نیویورک و مدیر سابق سیاست فناوری‌های نوظهور در وزارت امنیت داخلی، به نکته‌ی مهمی اشاره کرد: ترامپ شش سال پیش Executive Order 13960 را امضا کرد که بر پایه‌ی اصولی برای استفاده فدرال از هوش مصنوعی بنا شده بود و از «حریم خصوصی، حقوق مدنی و آزادی‌های مدنی» محافظت می‌کرد. این دستور اجرایی هنوز لغو نشده است.
- تأکید بر نیاز به نظام‌مندسازی: ریس خاطرنشان کرد: «شش سال پیش، دولت ترامپ اقدام اجرایی ایمنی هوش مصنوعی را امضا کرد، بنابراین تغییر واقعی در موضع رئیس‌جمهور درباره‌ی این موضوع رخ داده است. ایمنی هوش مصنوعی بیش از توانایی‌های فکری یک مقام انتخب‌شده نیاز دارد.»
- دیدگاه زوی موشوویتز: طبق گفته‌ی بلاگر فناوری زوی موشوویتز، ترامپ لزوماً کاملاً ضد مقررات‌گذاری نیست، چرا که خودش محدودیت‌هایی بر آزمایشگاه‌های Frontier اعمال کرده، مانند آزمایش‌های پیش‌ازانتشار توسط دولت. اما موشوویتز معتقد است که ترامپ بیشتر تحت تأثیر «حس و حال لحظه‌ای» (Vibes) قرار دارد تا یک سیاست ثابت.
نقد چارچوب «ربات‌های قاتل» در گفت‌وگوی عمومی
ریس در نقد چارچوب کلی حاکم بر بحث‌های ایمنی هوش مصنوعی می‌گوید: «ما اکنون در حال فریم‌بندی ایمنی هوش مصنوعی در یک سناریوی آخرالزمانی هستیم که ربات‌ها قصد دارند ما را بکشند. اما این فریم‌بندی واقعاً مشکل اصلی را تحریف می‌کند. مشکل اصلی این است که ما هوش مصنوعی داریم که فیزیکی یا متجسد در ربات نیست و همین حالا به انسان‌ها آسیب می‌رساند.»
چرا مقررات‌گذاری ضروری است؟ مقایسه با صنایع سنتی
- تجربه‌ی تاریخی صنایع: یک سرمایه‌گذارventure capitalist هوش مصنوعی که به دلایل مربوط به سرمایه‌گذاری فعلی‌اش درخواست ناشناس ماندن داده بود، گفت: «شما این لحظات را در هر فناوری‌ای می‌بینید، چه برق، چه خودرو و چه هواپیما. در نقطه‌ای، صنعت باید دور هم جمع شود و بپرسد: «چگونه ایمنی را به صورت جمعی بپذیریم؟» خودروها ناسالم بودند، هواپیماها ناسالم بودند، سپس استانداردهای ایمنی ایجاد شد که همه پذیرفتند و در نهایت فناوری گسترده‌تر شد.»
- مقایسه با نظام مالی و هوانوردی: نیک ریس در ادامه یادآور شد: «ما چیزهایی را مقررات‌گذاری می‌کنیم که نمی‌توانیم هیچ شکستی را در آنها تحمل کنیم، مانند بخش مالی یا خطوط هوایی. سیستم‌ها، کنترل‌ها، تضمین کیفیت و مکانیسم‌های جایگزین ایجاد می‌کنیم تا مطمئن شویم که آنها به زندگی یا به ما آسیب نمی‌رسانند. اما چگونه هوش مصنوعی را از این قاعده مستثنی می‌کنیم؟»
پرسش‌های متداول
آیا مقررات‌گذاری هوش مصنوعی در آمریکا به واقعیت نزدیک می‌شود؟
در حال حاضر، به دلیل مخالفت‌های شدید شرکت‌هایی مانند Meta و موضع‌گیری‌های متغیر دولت ترامپ، مقررات‌گذاری فدرال با موانع جدی روبرو است. با این حال، فشار افکار عمومی و اعتراضات گسترده در حال افزایش است و ممکن است در آینده نزدیک وضعیت تغییر کند.
چرا برخی CEOs هوش مصنوعی خواهان مقررات‌گذاری هستند؟
شرکت‌هایی مانند OpenAI و Anthropic با استدلال اینکه مقررات‌گذاری می‌تواند به ایجاد استانداردهای ایمنی یکپارچه کمک کند و از رقابت ناسالم جلوگیری نماید، از آن حمایت می‌کنند. همچنین این حرکت می‌تواند تصویری مثبت از مسئولیت‌پذیری شرکتی ارائه دهد.
تفاوت دیدگاه‌ها درباره‌ی «خطرات وجودی» هوش مصنوعی چیست؟
بعضی متخصصان مانند ترامپ و زاکربرگ بر این باورند که خطرات هوش مصنوعی اغراق‌آمیز است و تمرکز باید بر منافع اقتصادی و نوآوری باشد. در مقابل، شرکت‌هایی مانند Anthropic و بسیاری از پژوهشگران ایمنی بر خطرات وجودی بلندمدت تأکید دارند و معتقدند مقررات‌گذاری پیشگیرانه ضروری است.
